Οι κομμουνιστές και οι θρησκευόμενοι

ΕΠΩΝΥΜΩΣ

-Οι κομμουνιστές και οι θρησκευόμενοι

-Σχέσεις Κράτους - Εκκλησίας

-Η στάση του κληρικών στους αγώνες του λαού μας και οι ανιστόρητες απόψεις.

Εκατομμύρια ανθρώπων σε ολόκληρο τον κόσμο στη γη πιστεύουν  στη μία ή στην άλλη θρησκεία. Οι θεμελιωτές του Μαρξισμού-Λενινισμού έχουν εκθέσει τις θεμελιώδεις θέσεις αρχών για τη στάση των κομμουνιστών απέναντι στη θρησκεία και τους θρησκευόμενους, θέσεις που διατηρούν τη σημασία τους μέχρι σήμερα.

Στο βιβλίο «ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ-ζητήματα στρατηγικής και τακτικής» του Ινστιτούτου Κοινωνικών Επιστημών της ΕΣΣΔ και στο κεφάλαιο «Οι κομμουνιστές και η θρησκεία» διαβάζουμε μεταξύ άλλων:

«Ο Β. Ι. Λένιν υπογράμμιζε ότι στην καπιταλιστική κοινωνία οι ρίζες της θρησκείας είναι κυρίως κοινωνικές. Το ζήτημα της στάσης απέναντι στη θρησκεία δεν έχει αυθύπαρκτη σημασία, αλλά υπάγεται στο βασικό, στο κεντρικό ζήτημα-στην ανάπτυξη της ταξικής πάλης των εκμεταλλευόμενων μαζών απέναντι στους εκμεταλλευτές… Απαντώντας στο ερώτημα γιατί οι μπολσεβίκοι δεν διακηρύττουν στο πρόγραμμά τους ότι είναι αθεϊστές και γιατί δεν απαγορεύουν στους χριστιανούς και σ’ αυτούς που πιστεύουν στο Θεό να μπουν στο κόμμα, ο Λένιν διευκρίνιζε, ότι δεν αξίζει να προωθείται το θρησκευτικό ζήτημα  στην πρώτη γραμμή ότι δεν πρέπει να επιτραπεί ο κατακερματισμός των δυνάμενων του προλεταριάτου.

…Ο Λένιν τόνιζε, ότι είναι ανάγκη να προσελκυστούν οι θρήσκοι εργαζόμενοι στο επαναστατικό κόμμα. Εμείς πρέπει όχι μόνο να δεχόμαστε, αλλά να προσελκύουμε στις τάξεις του κόμματος όλους τους εργάτες που διατηρούν την πίστη στο Θεό, είμαστε ανεπιφύλακτα ενάντιοι στην παραμικρή προσβολή των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων…»

Τα κομμουνιστικά κόμματα ξεκινώντας από τις διατυπωμένες παραπάνω μαρξιστικές-λενινιστικές θέσεις  υποστήριζαν και υποστηρίζουν στα προγράμματά τους, ότι δεν θεωρούν τις θρησκευτικές πεποιθήσεις των εργαζομένων σα στοιχείο, που μπορεί να εμποδίζει τους θρησκευόμενους, να πάρουν μέρος στη πάλη για την ειρήνη, τη δημοκρατία, την εθνική ανεξαρτησία και το σοσιαλισμό τόσο στα πλαίσια των μαζικών δημοκρατικών κινημάτων, όσο και μέσα στις γραμμές του επαναστατικού κόμματος της εργατικής τάξης.

Σχέσεις κράτους και εκκλησίας στη Ελλάδα

Το σύνολο σχεδόν των προβλημάτων που παρουσιάζονται στις σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας έχουν την ρίζα τους σε μια εκκρεμότητα πολλών χρόνων, το χωρισμό κράτους και εκκλησίας. ένα χωρισμό που θα σήμαινε επιτέλους, ένα σύγχρονο, όχι βέβαια σοσιαλιστικό, αλά αστικό κράτος.

Το αίτημα για το χωρισμό Κράτους και Εκκλησίας δεν ήταν (και δεν είναι) μόνο θέση του σοσιαλιστικού και κομμουνιστικού κινήματος, αλλά και θέση που εξέφραζε και τις δυνάμεις του αστικού εκσυγχρονισμού. Έτσι σήμερα η Ελλάδα είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που δεν έχει λύσει το θέμα. Στη Γαλλία για παράδειγμα το ζήτημα έχει λυθεί από την τελευταία 10ετία του 19^ου αιώνα.

Στην Ελλάδα, για να μιλήσουμε μόνο για τα τελευταία 42 χρόνια, το αίτημα του χωρισμού Κράτους-Εκκλησίας υπονομεύθηκε από τις πρώτες κιόλας ημέρες της λεγόμενης μεταπολίτευσης όταν αποτελούσε θέση όλων των κομμάτων, ακόμη και της καραμανλικής Νέας Δημοκρατίας. Στη συνέχεια βέβαια ξεχάστηκε και εγκαταλείφθηκε ακόμη και από το ΠΑΣΟΚ, ενώ τώρα το ξεχνάει και ο ΣΥΡΙΖΑ.

Η στάση της Εκκλησίας σε ιστορικές στιγμές και στους αγώνες του λαού μας

α) Τουρκοκρατία – Επανάσταση του 1821

Ο ανώτερος κλήρος στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας είχε τεράστια εξουσία, κοσμική και πνευματική, χάρη στις ίδιες τις διατάξεις των Σουλτάνων για να μπορεί μέσω του κλήρου να κυβερνάει (δηλαδή να ληστεύει), καλύτερα τους ραγιάδες.. Χαρακτηριστικά είναι τα όσα μας πληροφορεί ο Γ. Κορδάτος στο έργο του «Η Κοινωνική Σημασία της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821»: «Κατά το καθιερωθέν νέον καθεστώς εις την εσκλαβωθείσαν Βαλκανικήν ο Πατριάρχης ήτο ο ανώτατος άρχων των ραγιάδων, ο απόλυτος ρυθμιστής των εκκλησιαστικών και θρησκευτικών ζητημάτων, με δικαιώματα μάλιστα δικαστικά εις περιπτώσεις αφορώσας το ιδιωτικόν δίκαιον. Ετσι - συνεχίζει ο Γ. Κορδάτος - ο ανώτερος κλήρος απέκτησεν εξουσίαν μεγαλυτέραν από εκείνην που είχε πρωτήτερα εις τον καιρόν της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας».
Ο Π. Πιπινέλης, πρώην πρεσβευτής και «υπουργός» Εξωτερικών της χούντας, γράφει στο έργο του «Πολιτική Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως» (Παρίσι 1928) ότι «το τμήμα τούτο του κλήρου (σ.σ.: αναφέρεται στον αρχιερατικό κλήρο και το Πατριαρχείο) έζη υπό συνθήκας πολιτικά τοιαύτας, ώστε να μη δύναται να ακολουθήση την ζωήν του Εθνους» και παρακάτω εκτιμά ότι έγινε «ξένος προς το πενθούν και πάσχον έθνος», ενώ ήταν «πολιτικώς ραδιούργος και διπλωματικός εις την Κωνσταντινούπολιν διά να παρακολουθή τας απαιτήσεις της διεθνούς πολιτικής, ήτις επαίζετο γύρω από το Πατριαρχείον»!

Χαρακτηριστικό είναι ότι σε ποιήματα εκδιδόμενα από το Πατριαρχείο βρέθηκαν οι εξής στίχοι: «Και πάλι να πειθώμεθα αρχαίς υπερεχούσαις (δηλ. στους Τούρκους) ως κατά θέλησιν Θεού, το κράτος κατεχούσαις. Και πας ο ανθιστάμενος τοιαύτη εξουσία, εναντιούται φανερά τη προσταγή τη θεία» (

‘Αγαπητοί, ο Θεός μάς έδωσεν την Οθωμανικήν Τυραννίαν, διά να μας τιμωρήση διά τα αμαρτήματά μας και παιδεύοντάς μας εις την παρούσαν ζωήν, να μας ελευθερώση μετά θάνατον από την αιώνιαν κόλασιν’».

Το πόσο περιζήτητη ήταν η θέση του πατριάρχη φαίνεται από το ότι ο Σουλτάνος έβγαζε σε πλειστηριασμό τον πατριαρχικό θρόνο, και οι υποψήφιοι πατριάρχες πλήρωναν πολλά λεφτά για να προτιμηθούν.

μερικά παραδείγματα:

1476 - Ο Συμεών Τραπεζούντιος έδωσε 1.000 φλουριά πεσκέσι στον σουλτάνο.
1572 - Ο Ιερεμίας 2.000 φλουριά και άλλες 2.000 στον διάδοχο Μουράτ.
1584 - Ο Παχώμιος Πατέστας ανέβασε το πεσκέσι σε 10.000 δουκάτο και έστειλε στην φυλακή τον προηγούμενο πατριάρχη.
1604 - Ο Λεόντιος Λαρίσης 10.000 άσπρα.
1755 - Ο Χίου Διονύσιος 6.000 άσπρα.
(Αθ. Υψηλάντη, «Τα μετά την άλωσιν»)

Αυτά λοιπόν από τον ανώτερο κλήρο όπως έγραψε και ο Μήτσος Ευθυμιάδης στο έργο του «Προστάτες¨:

«Μια φορά κ’ έναν καιρό, στον τόπο ετούτο το μικρό ζούσαν κάτι φουκαράδες, οι ραγιάδες

Κοτσαμπάσηδες,  Πασάδες και σεβάσμιοι Δεσποτάδες κυβερνούσανε τη χώρα, καλή ώρα.

Τη δεκάτη ο τσιφλικάς, δος του κόψιμο ο Πασάς, υπαγόρευε το ράσο σφάξε με αγά μ’ ν’ αγιάσω…»

Πρέπει όμως να πούμε ότι μεγάλο μέρος του  κατώτερου κλήρου, ο φτωχοπαπάς του χωριού θα λέγαμε, επιτέλεσε εθνοσωτήριο έργο. Βρισκόταν στο κέντρο της ζωής των υπόδουλων Ελλήνων. Στην Ελληνική Εκκλησία οφείλεται σε μεγάλο μέρος η διατήρηση της Ελληνικής γλώσσας, η εκμάθηση της αρχαίας ιστορίας  κ.λ.π.

Οι περισσότεροι από τους Διδασκάλους του Γένους ήταν κληρικοί όπως ο Ευγένιος ο Αιτωλός, ο Αναστάσιος Γόρδιος, ο Ηλίας Μηνιάτης, ο Ευγένιος Βούλγαρις και ο Νικηφόρος Θεοτόκης, ο Αθανάσιος Πάριος, ο Νεόφυτος Δούκας, ο Νεόφυτος Βάμβας κ.ά.  Πολλοί απλοί κληρικοί και μοναχοί έλαβαν μέρος στους αγώνες των επαναστατικών χρόνων όπως: ο Γρηγόριος Επίσκοπος Μεθώνης, ο Ησαϊας των Σαλώνων, ο Αθανάσιος Διάκος, ο Παπαφλέσσας, ο Νεόφυτος Καρύστου, και πολλοί άλλοι

Όλοι αυτοί συνέβαλαν να δημιουργηθεί ο «νέος εθνισμός» που και κάτω από την ευεργετική επίδραση της Γαλλικής Επανάστασης οδήγησε στο ξεσηκωμό του έθνους.

β) Ιστορικά στιγμιότυπα

Σε καθοριστικές στιγμές της ελληνικής ιστορίας η διοικούσα εκκλησία στήριξε τις κυρίαρχες τάξεις προσφέροντας την αναγκαία ιδεολογική κάλυψη . για παράδειγμα να θυμηθούμε:

Την εκστρατεία κατά των «μαλιαροκομμουνιστών» στη δεκαετία 1920-1930, τις εγκύκλιες της Ιεράς Συνόδου και την απαίτηση για δίωξη των δημοτικιστών αριστερών διανοουμένων (Ρόζα Ιμβριώτη, Δημήτρης Γληνός, Κώστας Βάρναλης κ. ά.) Αυτά απετέλεσαν τον προπομπό της ψήφισης του βενιζελικού ιδιώνυμου τον Απρίλιο του 1928.

γ) Κατοχή-Αντίσταση

Πρέπει νομίζω να ξεκινήσουμε από την πρώτη πράξη Εθνικής Αντίστασης  σε ολόκληρη την Ευρώπη. (Η πρώτη ένοπλη πράξης αντίστασης ήταν αυτή της πρώτης ανταρτοομάδας «Αθανάσιος διάκος» στο σταθμό Μουριών του Κιλκίς)

Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρύσανθος (κατά κόσμον Χαρίλαος Φιλιππίδης) ήταν Έλληνας θεολόγος και ακαδημαϊκός . Θρακιώτης στην καταγωγή, γεννήθηκε το 1881 στη Γρατινή Ν. Ροδόπης  όπου και έλαβε τα πρώτα εγκύκλια γράμματα. Το 1897 εισήχθηκε στην Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης από την οποία και αποφοίτησε μετά εξαετία. Το  1913, ο Χρύσανθος εξελέγη μητροπολίτης στην Τραπεζούντα του Πόντου. Αγάπησε πολύ τον Πόντο και δέθηκε με την περιοχή και του Πόντιους.

Το 1938 εξελέγη Αρχιεπίσκοπος Αθηνών. Ο Αρχιεπίσκοπος του 40.

Όταν η πατρίδα μας κατακτήθηκε ο Αρχιδιάκονος τον βρήκε να κλαίει βλέποντας την σημαία των Ναζί να κυματίζει στον Παρθενώνα. Τότε ο Χρύσανθος  θυμήθηκε τον Μητροπολίτη Τραπεζούντας και με Ποντιακό πείσμα είπε τα περήφανα ΟΧΙ .

1) Αρνήθηκε να παραστεί στην παράδοση της Αθήνας στα στρατεύματα κατοχής (27 Απριλίου 1941). Είπε χαρακτηριστικά: «Οι Έλληνες ιεράρχες δεν παραδίδουν τας πόλεις εις τον εχθρόν, αλλά το καθήκον των είναι να εργαστούν διά την απελευθέρωσιν αυτών»

(Να σημειωθεί ότι το Μεταξικό καθεστώς παρέδωσε την χώρα με αντιπροσωπεία αποτελούμενη από τον στρατηγό Καβράκο, ανώτερο στρατιωτικό διοικητή Αττικοβοιωτίας, τον κ. Πεζόπουλο, νομάρχη Αττικοβοιωτίας, τον κ. Αμβρόσιο Πλυτά, δήμαρχο Αθηναίων και τον κ. Μιχ. Μανούσκο, δήμαρχο Πειραιώς. Η ίδια Μεταξική δικτατορία παρέδωσε τους φυλακισμένους κομμουνιστές και άλλους δημοκράτες πολιτικούς κρατούμενους στους Γερμανούς. «Για να τους φυλάει ο εχθρός». Τόσο πατριώτες…)

2) Αρνήθηκε να παραστεί στην επίσημη δοξολογία

3) Αρνήθηκε να ορκίσει την δωσίλογη κυβέρνηση του Γεωργίου Τσολάκογλου λέγοντας χαρακτηριστικά: «Δεν μπορώ να ορκίσω Κυβέρνηση προβληθείσα από τον εχθρό, Αυτός ο τόπος βγάζει δύο πράγματα ελιές και παλικαριά.»

Φυσικά ούτε ο Τσολάκογλου ούτε οι Γερμανοί λησμόνησαν αυτή τη συμπεριφορά του Χρύσανθου και στις 2/6/1941 επαύθει με Συντακτική Πράξη της ψευδοκυβέρνησης Τσολάκογλου, για να τοποθετηθεί κάποιο πιο βολικό άτομο στη θέση του Αρχιεπισκόπου.

Ας δούμε τι γράφει στο ημερολόγιο του ο Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος: 29/4/1941

«Πληροφορούμαι ότι ο στρατηγός Τσολάκογλου αφού σύνηψε την επονείδιστον συμφωνία με τους Γερμανούς επάνω στο μέτωπο, κατελθών εις Αθήνας πρόκειται εντολή των Γερμανών να σχηματίσει Κυβέρνησιν. Τούτο με στεναχωρεί πολύ διότι θα περιπέσωμεν εις δεινά, …. Προτιμότερον μόνοι οι Γερμανοί να έχουν την ευθύνη της διοικήσεως οπότε θα είναι προσεκτικότεροι».

Πράγματι λοιπόν οι Γερμανοί ευθείς μόλις μπήκαν στην Αθήνα και ενώ ακόμα η Ελλάδα πολεμούσε στην Κρήτη πραγματοποίησαν συναντήσεις με πρόθυμους παράγοντες για να φανεί η κατοχή μια ομαλή συνέχεια, όλα να ξεχαστούν, μήτε αίμα στα οχυρά χύθηκε μήτε η Ελλάδα είπε ΟΧΙ , μια παρένθεση που πρέπει να πάρουμε μια γόμα και να την σβήσουμε δεν έγινε τίποτα, όλοι πρόθυμοι στρατιωτικοί, κάθε είδους παράγοντες και η εκκλησία θα κάνουμε μια μασκαράτα και θα ξυπνήσουμε με τον μηχανισμό όπως ήταν με μια κυβέρνηση που διέθετε Ελληνικά πιστοποιητικά γέννησης, και όλα θα είναι καλά αγγελικά πλασμένα , κάποιοι Ιταλοί και Γερμανοί θα παρακολουθούσαν και θα έλεγχαν τα πάντα , κάποιες μικρές αλλαγές στα σύνορα υπέρ των Βουλγάρων κα των Ιταλών (πάει η Θράκη, η Δ Μακεδονία, τα Επτάνησα η Ήπειρος και οι Κυκλάδες), και πια σύμμαχοι είμαστε βοηθήστε και εσείς τώρα με το αίμα σας την επιβολή της νέας τάξης του Χίτλερ…. Και οι νεκροί στο Έλλη;  Και τα παιδιά με τα κομμένα πόδια ; Και οι χήρες και τα ορφανά της βομβαρδισμένης Πάτρας;

Γενικά κατά τη διάρκεια της κατοχής ένα μικρό κομμάτι του κλήρου συνεργάστηκε με τους κατακτητές, ένα κομμάτι έμεινε αδιάφορο.

Αξιοκατάκριτη και πρέπει να αναφερθεί η συμπεριφορά των είκοσι μονών του Αγ. ΄Όρους. Μια μέρα πριν μπουν οι κατακτητές στην Αθήνα έστειλαν επιστολή στην «Αυτού εξοχότητα τον Αρχικαγκελάριον του ενδόξου Γερμανικού Κράτους να αναλάβει υπό την υψηλήν αυτού προστασίαν και κηδεμονία τον ιερόν τόπον του Αγίου Όρους»!

Όμως είναι αλήθεια ότι στη διάρκεια της τριπλής κατοχής λίγοι μητροπολίτες αλλά οι περισσότεροι από τους 7.000 απλούς ιερείς εντάχθηκαν ή στήριξαν την αντίσταση, συμμετείχαν ενεργά στα διάφορα όργανα Λαϊκής Αυτοδιοίκησης στις ελεύθερες περιοχές, υπηρέτησαν ως στρατιωτικοί ιερείς στις μονάδες του ΕΛΑΣ κ.λ.π.

Έχουμε καταγραμμένους 182 ιερείς που εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς, Ιταλούς και Βούλγαρους.

Μεταξύ αυτών να αναφέρω:

Από τη σημερινή Μητρόπολη Νεαπόλεως Θεσσαλονίκης:

-Τον Ανδρέα Κυριακίδη, ιερέα Νέας Μαγνησίας. Καταδικάστηκε σε φυλάκιση, γιατί έκρυβε Βρετανούς. Πέθανε στις φυλακές τον Σεπτέμβριο του 1942.

-Τον Χρήστο Παπαδόπουλο, ιερέα στη Σταυρούπολη. Στις 10 Σεπτεμβρίου τη νύχτα, Γερμανοί μπήκαν στο σπίτι του και τον εκτέλεσαν εν ψυχρώ.

- Τον Δημήτριο Τομαρά, εφημέριο στον Χορτιάτη. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς και του ταγμασφαλίτες δοσίλογους στην πλατεία του χωριού, όταν άρχισε να διαμαρτύρεται γιατί οι κατακτητές είχαν συγκεντρώσει τους κατοίκους, κυρίως γυναικόπαιδα,  από τους οποίους άλλους εκτέλεσαν και άλλους έκαψαν ζωντανούς στον φούρνο του Γκουραμάνη. Μαζί του εκτελέστηκαν και οι δύο κόρες του.

Από τη σημερινή Μητρόπολη Κιλικισίου

- Τον Δημήτριο Τζίβα, ιερέα στο χωριό Βάθη. Δολοφονήθηκε τον Οκτώβριο του 1943 από Βουλγάρους ατάκτους.

Από τη Φθιώτιδα

-Τον Δημήτριο Κουτσούμπα, εφημέριο Βελεσιωτών, παππού του σημερινού Γ.Γραματέα του ΚΚΕ με πλούσια αντιστασιακή δράση. Συνελήφθη, βασανίστηκε και εκτελέστηκε τον Απρίλιο του 1944.

Δεκάδες ιερείς από την Αν. Μακεδονία και Θράκη εκδιώχθηκαν από τους Βουλγάρους και αντικαταστάθηκαν από δικούς τους ομοεθνείς.

Στη μεγάλη φωτογραφία, η "Κυβέρνηση του βουνού". Απο αριστερά προς τα δεξιά: Κ. Γαβριηλίδης, Στ. Χατζήμπεης, Αγγ. Αγγελόπουλος, Εμμ. Μάντακας, Γεωργ. Σιάντος, Πετ. Κόκκαλης, Αλεξ. Σβώλος, Ευρ. Μπακιρτζής, Ηλ. Τσιριμώκος, Ν. Ασκούτσης. Αναμεσά τους ο Μητροπολίτης Κοζάνης Ιωακείμ. Πηγή: www.lifo.gr

Αριστερά, παπάδες του ΕΑΜ στην Απελευθέρωση. Δεξιά, ο παπα-Ανυπόμονος.

δ) Εμφύλιος

Στα  χρόνια του Εμφυλίου Πολέμου η Διοικούσα Εκκλησία και οι παραεκκλησιαστικές οργανώσεις όπως η «Ζωή» μετατράπηκαν σε ισχυρό βραχίονα του αντικομμουνιστικού αγώνα. Τότε θεμελιώθηκε  η ιδέα της «Ελλάδος Ελλήνων Χριστιανών».

Εκείνα τα χρόνια οι θεωρητικοί της επίσημης Εκκλησίας χαρακτήριζαν τον Μαρξισμό «εγκληματική ιδεολογία»

Πρέπει να πούμε ότι η πολεμική ενάντια στους κομμουνιστές δεν ήταν σε όλους από καθαρά φασιστική, αντιδραστική τοποθέτηση και στείρος αντικομμουνισμός,  αλλά από την αντίθεση Υλισμού-Ιδεαλισμού, δηλαδή από αντίθεση στο θεμελιακό πρόβλημα της φιλοσοφίας: ο υλισμός είναι η επιστημονική αντίληψη της δημιουργίας του κόσμου και της ζωής και ο ιδεαλισμός είναι το αντίθετο.

Παρ’ όλα αυτά υπήρξαν πολλοί κατώτεροι κληρικοί που πολέμησαν με το όπλο στο χέρι στις γραμμές του Δημοκρατικού Στρατού Ελλλάδας, όπως ο παπα Νικόμλας Ξενάκης που εκτελέστηκε στη Χίο, ο παπα Κυριάκος Ταμπουρίδηςπου συνελήφθη από τον στρατό βαριά τραυματισμένος και εκτελέστηκε στη Λάρισα κ. ά.

Και βέβαια όσοι είχαν ενεργή και μεγάλη δράση στη διάρκεια της αντίστασης,  όλοι αυτοί στη διάρκεια του εμφυλίου κυνηγήθηκαν ανηλεώς.

Από αριστερά: Κοζάνης Ιωακείμ, Ηλείας Αντώνιος και παπα-Στάθης Κτενάς (Πηγή: Λεύκωμα της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ αφιερωμένο στα 60χρονα του Κόμματος, Αθήνα 1978

ε) Στη διάρκεια της Χούντας

Όσο για τα χρόνια της Χούντας, η μεγάλη πλειοψηφία συμβιβάστηκε και βαυκαλίστηκε με το «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών», κάποιοι ήταν αδιάφοροί, κάποιοι τότε «διάβαζαν» κ.λ.π.

Όμως υπήρξαν περιπτώσεις που κράτησαν μια συνεπή στάση αντίθεσης στη δικτατορία των συνταγματαρχών,

Θέλω να αναφέρω τον Γερμανίας Ειρηναίο, πολύ πιο γνωστό ως μητροπολίτη Κισσάμου & Σελίνου. Ήταν δεσπότης στην Κίσσαμο (νομός Χανίων) και από τη Γερμανία επέστρεψε εκεί, "θυσιάζοντας τη μεγάλη μητρόπολη Γερμανίας για την [φαινομενικά ασήμαντη] μητρόπολη Κισσάμου".

Τον Πρωτοσύγκελο πατέρα Πηρουνάκη τον «πρωτόπαπα του λαού»

Τον Τιμόθεο Λαγουδάκη και τους άλλους νεαρούς κληρικούς  φοιτητές της Θεολογικής Σχολής και τους αγώνες που έδωσαν το 1972 για ελεύθερες φοιτητικές εκλογές ο οποίος δε χάρηκε την πτώση της Χούντας αφού σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό το 1974.

Προσωπικά έχω υπόψη τον Αρχιμανδρίτη του Αγ. Γεωργίου Νεάπολης Θεσσαλονίκης, αλλά επειδή δεν είναι εν ζωή (μας άφησε δυστυχώς πολύ  νέος στα τέλη της 10ετίας του 70) δεν έχω την άδειά του για να αναφέρω τι έκανε).

Και βέβαια και λαϊκούς της εκκλησίας όπως.  Τον Νίκο Ψαρουδάκη εκδότη της «Χριστιανικής»,  που μαχόταν ανοιχτά το χουντικό καθεστώς. Τα πρωτοσέλιδα της εφημερίδας του «Ο λαός που γέννησε τη δημοκρατία κυβερνάται σήμερα από τυράννους», «Ποια δημοκρατία κ. Παπαδόπουλε» και «Ο τύραννος έπεσε να πέσεις και η τυραννία» έφθασαν το 1973 σε κυκλοφορία τα 100.000 φύλλα και οδήγησαν τη Χούντα να κλείσει την εφημερίδα και να στείλει τον Ψαρουδάκη 7 μήνες στην ασφάλεια και τη Γυάρο. (Στο ομότιτλο βιβλίο έχουν πολύ ενδιαφέρον οι συζητήσεις που έκανε με τους κομμουνιστές της «αριστερής» πτέρυγας των κρατουμένων στη Γυάρο).

Υ.Γ. Θα ήθελα να αναφέρω την στάση της διοικούσας Εκκλησίας στο έθιμο των Αναστεναρίων και τι έκαναν στους απλούς ανθρώπους που συμμετείχαν στο σημαντικότατο αυτό λαϊκό δρώμενο (εκβιασμοί, άρνηση να τους κοινωνήσουν, αφορισμοί κ.λ.π.) αλλά δεν είναι του παρόντος.

Κώστας Πινέλης 

(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Πρωϊνή" του Κιλκίς)

Ο τυφώνας Μάθιου και η Σοσιαλιστική Κούβα

Η Πολιτική Προστασία στην Κούβα και ο τυφώνας Μάθιου

Γράφει ο Βαγγέλης Γονατάς // Ατέχνως

O τυφώνας Μάθιου που ξεκίνησε από την Καραϊβική και είναι ακόμα σε εξέλιξη (έχει περάσει ήδη απέναντι στη Φλόριντα) κυριάρχησε αυτήν την εβδομάδα στην ειδησεογραφία της περιοχής. Παρ’ ότι η ετήσια αυτή επίθεση της φύσης στους φτωχούς αποτελεί σχεδόν μετεωρολογική ρουτίνα, οι μνήμες από τον πολύνεκρο τυφώνα Κατρίνα που σάρωσε και την Νέα Ορλεάνη στις ΗΠΑ, είναι ακόμα σχετικά νωπές. Επιπλέον, ο τυφώνας Μάθιου αποδεικνύεται ο ισχυρότερος της δεκαετίας σε ένταση και διάρκεια, με ταχύτητες ανέμου 225 έως και 300 χιλιόμετρα και μετακινούμενος κατά 15 περίπου χιλιόμετρα την ώρα.

Τα δυτικά ΜΜΕ ασχολήθηκαν ιδιαίτερα με τον τυφώνα όταν αυτός πέρασε στο έδαφος των ΗΠΑ, φτιάχνοντας ένα κλίμα γενικού συναγερμού, παγκόσμιας συγκίνησης και θαυμασμού για το σχέδιο εκκένωσης στην πολιτεία της Φλόριντα, στην οποία τις πρώτες ώρες του τυφώνα, 600.000 οικογένειες έμειναν χωρίς ρεύμα.

Μέχρι εκείνη την στιγμή, οι “ιθαγενείς” της Καραϊβικής ήταν τα απολύτως αναλώσιμα συνήθη θύματα. Έτσι, τα 9 αρχικά θύματα σε Αϊτή και Άγιο Δομίνικο (το διπλανό νησί στην Κούβα), έγιναν χαλαρά 339 σήμερα το πρωί, 700 το βράδυ, και … έχουμε μέλλον. Σε αυτές τις χώρες οι αρχές έκαναν έκκληση στον πληθυσμό να προστατευτεί όπως μπορεί.

Αντίθετα στην Κούβα, ακόμα και τα δυτικά μέσα μετέδωσαν ότι μετακινήθηκαν πάνω από 300.000 κάτοικοι στις νοτιοανατολικές επαρχίες, αριθμός που σύμφωνα με τα κουβανικά ΜΜΕ φτάνει σχεδόν το 1.000.000, αν συνυπολογιστούν οι κεντρικές επαρχίες που εκκενώθηκαν προληπτικά. Μιλάμε δηλαδή, για περίπου το 10% του πληθυσμού της χώρας. Στην Κούβα δεν αναφέρθηκε μέχρι τώρα καμία απώλεια ανθρώπινης ζωής, αντίθετα καταγράφηκαν σοβαρές υλικές ζημιές στην παράκτια πόλη Μπαρακόα, στο Γκουαντάναμο και στο Σαντιάγκο.

Και αυτό δεν γίνεται πρώτη φορά. Θα μπορούσε να πει κανείς, ότι τόσο οι αρχές όσο και ο πληθυσμός είναι εκπαιδευμένοι στην αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων. Σε 1-2 ώρες εκκενώνονται πόλεις ολόκληρες, 200.000 κατοίκων και όλοι ξέρουν πού θα πάνε (σε καταφύγιο ή συγγενείς) και πώς.

Τι είναι όμως αυτό που κάνει την διαφορά σε αυτή την χώρα; Γιατί αν πούμε απλά ο σοσιαλισμός, αυτό το κείμενο είναι απλά περιττό. Αυτό που ξεχωρίζει πάντα λοιπόν, σε οποιαδήποτε κινητοποίηση του κουβανικού λαού, είναι οι CDR (Επιτροπές Υπεράσπισης της Επανάστασης). Με άλλα λόγια, η καθολική οργάνωση των κατοίκων σε επίπεδο γειτονιάς, ανά χίλιους περίπου κάτοικους. Αυτό σημαίνει οργάνωση ανά δρόμο ή τετράγωνο ή συγκρότημα κτιρίων, ακόμα και κτίριο.

Ναι, αυτές οι Επιτροπές παίζουν σοβαρότατο ρόλο σε τέτοιες καταστάσεις. Γιατί έχουν γνώση του χώρου ευθύνης τους, των ανθρώπων, αυτών των πραγμάτων που δεν μπορούν να γνωρίζουν οι αρχές. Κάθε υπηρεσία ή οργανισμός στην Κούβα όταν θέλει κάτι στην ή για την γειτονιά, θα απευθυνθεί πρώτα στις CDR.

Aυτό σημαίνει ότι υπάρχει μια αμφίδρομη σχέση με το κράτος και τα διοικητικά όργανα, που ανεβάζει τόσο την απαίτηση , όσο και την προσφορά και την αποτελεσματικότητα εκατέρωθεν.

Ωστόσο, πίσω από την υποδειγματική κινητοποίηση του κρατικού μηχανισμού και της Πολιτικής Προστασίας (Defensa Civil/Πολιτική Άμυνα) ξεπροβάλλει ένα Κράτος, ένα καθεστώς που σέβεται τον άνθρωπο, την εργασία, την περιουσία (συλλογική και ατομική) και πάνω απ’ όλα την ζωή του. Αυτό φαίνεται από πολλά και μικρά και μεγάλα, που στην Κούβα είναι αυτονόητα ενώ εδώ είναι απλώς… αδιανόητα.

Έτσι, τρεις μέρες πριν το χτύπημα του τυφώνα, ο ίδιος ο αρχηγός του Κράτους, ο πρόεδρος Ραούλ Κάστρο, βρισκόταν στις ανατολικές επαρχίες, στο Σαντιάγκο, επιβλέποντας την προετοιμασία των οργανισμών της Πολιτικής Προστασίας, δηλώνοντας ότι στην φάση εκείνη η προετοιμασία ήταν το πάν.

Οι γραμματείς των επαρχιακών οργανώσεων του κόμματος είχαν τεθεί επικεφαλής της Πολιτικής Προστασίας, στην οποία έπαιρναν μέρος όλες οι εργατικές, μαζικές, επιστημονικές, κρατικές, στρατιωτικές οργανώσεις και οργανισμοί.

Δεκάδες συνεργεία και οχήματα των κουβανικών “ΔΕΗ, ΟΤΕ, ΕΥΔΑΠ” είχαν μεταφερθεί στις υποψήφιες να πληγούν περιοχές από τις άλλες επαρχίες της χώρας και άλλα τόσα ήταν ήδη φορτωμένα στα τρένα για να μεταφερθούν σιδηροδρομικών αν θα υπήρχε ανάγκη.

Στα βίντεο που κυκλοφόρησαν στα κοινωνικά δίκτυα, μπορεί να δει κανείς ρεπορτάζ της κουβανικής τηλεόρασης, όπου συνεργεία των δήμων ή άλλων οργανισμών, ξηλώνουν και μεταφέρουν για φύλαξη σε ασφαλές μέρος, πάνελ από φωτοβολταϊκά, ταμπέλες, πινακίδες, ακόμα και τις λάμπες από τους δρόμους.

Εντυπωσιακή ήταν και η προετοιμασία στους χώρους δουλειάς και κατοικίας για την ασφάλεια των κτιρίων, χρησιμοποιώντας απίθανα υλικά και πατέντες γι αυτό το σκοπό.

Στην παραλιακή πόλη Μπαρακόα (αρχαιότερη πόλη της Κούβας), στην πόλη και γενικότερα στην επαρχία του Γκουαντάναμο, στο Σαντιάγκο και αλλού, οι ζημιές ήταν από σοβαρότατες έως τεράστιες. Στην Μπαρακόα κόπηκε ο μόλος, κομμάτια του οδικού δικτύου, καταστράφηκε ένα μέρος του αεροδιαδρόμου, το νερό από την θάλασσα εισέβαλε δεκάδες μέτρα μέσα στην πόλη γκρέμισε σπίτια και κτίρια. Ενδεικτικό της δύναμης του νερού είναι ότι έσπρωξε ένα σιδερένιο κοντέινερ κατά ένα ολόκληρο οικοδομικό τετράγωνο. Σχεδόν σε όλα τα κτίρια, ο τυφώνας ξήλωσε τις σκεπές.

“Όπου φτωχός και η μοίρα του”, συνηθίζεται να λέγεται σε αυτές τις περιπτώσεις. Όμως όταν οι φτωχοί έχουν πάρει την μοίρα στα χέρια τους και έχουν οργανωθεί σε άρχουσα τάξη, τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά.

Η αποκατάσταση έχει ήδη αρχίσει, ο κόσμος δείχνει την αλληλεγγύη του στον γείτονα, τον συνάδερφο, τον συμπατριώτη. Όπως γίνεται σε κάθε τυφώνα στην Κούβα, σε λίγους μήνες θα αρχίσουν να παραδίδονται τα πρώτα καινούργια σπίτια στους πληγέντες.

Και “με κουφώματα αλουμινίου” όπως είχε γράψει η Γκράνμα για τα σπίτια που οικοδομήθηκαν και παραδόθηκαν μετά τον τυφώνα Κατρίνα.

Χτύπησε με χημικά τη μεγάλη διαδήλωση των συνταξιούχων

Αθλια επίθεση των δυνάμεων καταστολής, που είχαν κλείσει το δρόμο για να μη φτάσει η πορεία στο Μέγαρο Μαξίμου

Αντιμέτωποι με τα γκλομπς, τις ασπίδες και τα χημικά των δυνάμεων καταστολής βρέθηκαν χτες το πρωί χιλιάδες συνταξιούχοι της Αττικής, που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα των Συνεργαζόμενων Συνταξιουχικών Οργανώσεων ΙΚΑ, ΕΛΤΑ, Δημοσίου, ΟΣΕ, ΟΑΕΕ, ΝΑΤ και ΠΟΣΕ - ΟΑΕΕ και διαδήλωσαν μαζικά ενάντια σε παλιές και νέες περικοπές στις συντάξεις, διεκδικώντας ανάκτηση των απωλειών και κατάργηση των αντιασφαλιστικών νόμων.

Οι συνταξιούχοι συγκεντρώθηκαν το πρωί στην πλατεία Εθνικής Αντίστασης και έφτασαν με πορεία μέχρι τη συμβολή της λεωφόρου Βασ. Σοφίας με την οδό Ηρώδου Αττικού. Εκεί ζήτησαν να αποχωρήσουν οι κλούβες της Αστυνομίας, που είχαν κλείσει κάθετα το δρόμο, ώστε η διαδήλωση να φτάσει στο Μέγαρο Μαξίμου, όπου είχαν ζητήσει να συναντηθούν με τον πρωθυπουργό. Στο δίκαιο αίτημα των συνταξιούχων, οι δυνάμεις καταστολής πήραν εντολή να απαντήσουν με τη ρίψη χημικών, με σαφή στόχο να διαλυθεί η μαζική συγκέντρωση.

Αυτό που κατάφερε όμως η κυβέρνηση, ήταν να εξοργίσει τους συνταξιούχους, που εκτός από το «ψαλίδι» στις συντάξεις τους, είδαν και το «μαστίγιο» της καταστολής να στρέφεται εναντίον τους. Ετσι, παρά την αποπνιχτική ατμόσφαιρα, παρέμειναν συγκεντρωμένοι στη Βασ. Σοφίας, φωνάζοντας συνθήματα όπως «με ρόπαλα και ΜΑΤ χτυπάτε τους εργάτες και στα αφεντικά κάνετε τις πλάτες» και «η τρομοκρατία δεν θα περάσει, του λαού η πάλη θα την σπάσει».

«Η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός, που έλεγε ότι θα δώσει τις συντάξεις, σήμερα βάζει τις κλούβες της Αστυνομίας να μας κλείσουν το δρόμο», σχολίασε ο Δήμος Κουμπούρης, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Συνταξιούχων ΙΚΑ. «Μόνο ο δρόμος του αγώνα είναι ανοιχτός», είπε και πρόσθεσε πως τα ΜΑΤ και οι κλούβες δεν τρομοκρατούν τους συνταξιούχους.

Κάτω από την κατακραυγή των διαδηλωτών, το Μέγαρο Μαξίμου πρότεινε αντιπροσωπεία των συνταξιούχων να συναντηθεί με τον υπουργό Επικρατείας, Αλέκο Φλαμπουράρη, για να πάρει απάντηση από τους συνταξιούχους: «Ερχόμαστε να διαδηλώσουμε στο Μαξίμου, ζητάμε να δούμε τον πρωθυπουργό».

Εξάλλου, αντιπροσωπεία τους είχε συναντηθεί με τον Αλ. Φλαμπουράρη σε κινητοποίηση που είχαν οργανώσει πέρσι το καλοκαίρι, με τον τελευταίο να δηλώνει πως θα μεταφέρει τα αιτήματά τους στον πρωθυπουργό και παραπέμποντας σε συνάντηση μαζί του. Παρά το γεγονός ότι από τότε πέρασε περισσότερο από ένας χρόνος, τέτοια συνάντηση δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ.

Στο δρόμο της πάλης μαζί με τους συνταξιούχους και τον εργαζόμενο λαό κάλεσε ο Τριαντάφυλλος Μπαλωμένος, αντιπρόεδρος της Ενωσης Απόστρατων Αστυνομικών Αττικής, χαιρετίζοντας την κινητοποίηση εκ μέρους της Πρωτοβουλίας Αποστράτων για την Κοινωνική Ασφάλιση. Καταδίκασε την καταστολή σε βάρος των συνταξιούχων και εξέφρασε την υποστήριξή του στο αίτημα να γίνει δεκτή η αντιπροσωπεία από τον πρωθυπουργό.

Για το ποια κυβέρνηση επέδειξε μεγαλύτερο αυταρχισμό σε βάρος εργαζομένων και συνταξιούχων τσακώνονται κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ και ΝΔ με αφορμή τα χημικά που έριξαν οι δυνάμεις των ΜΑΤ στους συνταξιούχους που διαδήλωναν για τη μείωση των συντάξεων.

Η αντιλαϊκή πολιτική πάει αντάμα με τον αυταρχισμό

Εμείς να τονίσουμε ότι η αντιλαϊκή πολιτική πάει πάντα αντάμα με τον αυταρχισμό διαχρονικά και στη χώρα μας, ανεξάρτητα από το όνομα της κυβέρνησης. Πολύ απλά όταν δε φτάνουν η κοροϊδία και η εξαπάτηση, όταν δεν αρκεί η μετατροπή του άσπρου σε μαύρο, το βάφτισμα των περικοπών σε αυξήσεις, τότε χρησιμοποιείται η γνώριμη μέθοδος της καταστολής και των χημικών. Το μεγάλο ζήτημα είναι να βγουν συμπεράσματα από όλους μας. Η ακολουθούμενη πολιτική δεν επιδιορθώνεται. Δεν είναι λύση απλά σε κάθε εκλογές να εκλέγουμε τον δυνάστη μας αλλά να απαλλαγούμε από αυτούς. Χρειάζεται οργανωμένος, μαζικός, σωστά προσανατολισμένος αγώνας με διάρκεια και πείσμα. Ο αντίπαλος είναι πανίσχυρος αλλά όχι αήτητος!